Akt notarialny to dokument urzędowy sporządzony przez notariusza, który potwierdza dokonanie określonej czynności prawnej zgodnie z obowiązującym prawem. Czynności notarialne dokonane zgodnie z prawem mają charakter dokumentu urzędowego (art. 2 § 2 Prawa o notariacie). Notariusz sporządza akt, jeżeli wymaga tego przepis prawa lub taka jest wola stron (art. 91).
Forma aktu notarialnego jest wymagana m.in. przy:
Aby notariusz mógł przygotować akt notarialny, konieczne jest dostarczenie odpowiednich dokumentów oraz danych.
W zależności od czynności niezbędne mogą okazać się inne dokumenty, jak zaświadczenia, pełnomocnictwa, czy odpisy z KRS w przypadku spółek.
Maksymalne stawki taksy, podatki i opłaty sądowe: Opłaty notarialne.
Przeniesienie własności nieruchomości rolnej wymaga formy aktu notarialnego (art. 158 Kodeksu cywilnego), a obrót ogranicza ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego. Ustawy nie stosuje się do nieruchomości rolnych o powierzchni użytków rolnych mniejszej niż 0,3 ha (art. 1a pkt 1 lit. b). Grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne nie są nieruchomością rolną w rozumieniu ustawy (art. 2 pkt 1).
Wymagane są dokumenty dotyczące nieruchomości, takie jak:
Oprócz powyższych ważne jest przygotowanie:
Kto może nabyć nieruchomość rolną? Co do zasady wyłącznie rolnik indywidualny (art. 2a ust. 1). Wyjątki dotyczą m.in. osoby bliskiej zbywcy oraz nieruchomości o powierzchni mniejszej niż 1 ha (art. 2a ust. 3). W pozostałych przypadkach potrzebna jest zgoda Dyrektora Generalnego KOWR wydana w drodze decyzji (art. 2a ust. 4).
Prawo pierwokupu. Przy sprzedaży nieruchomości rolnej prawo pierwokupu przysługuje dzierżawcy, który spełnia warunki ustawy, a gdy go nie ma lub z prawa nie skorzysta - KOWR (art. 3 ust. 1 i 4). Pierwokup nie przysługuje m.in. przy sprzedaży osobie bliskiej (art. 3 ust. 5). Umowę zawiera się wtedy najpierw pod warunkiem (art. 597 § 1 Kodeksu cywilnego), notariusz zawiadamia uprawnionych o jej treści (art. 3 ust. 2), a prawo pierwokupu można wykonać w ciągu miesiąca od zawiadomienia (art. 598 § 2 Kodeksu cywilnego).
Po nabyciu. Nabywca co do zasady prowadzi gospodarstwo rolne, w skład którego weszła nieruchomość, przez co najmniej 5 lat od dnia nabycia (art. 2b ust. 1) i w tym czasie nie może jej zbyć ani oddać w posiadanie innym podmiotom (art. 2b ust. 2).
Zbycie lokalu oznacza przeniesienie prawa własności mieszkania lub lokalu użytkowego na rzecz innej osoby lub podmiotu. Umowa zbycia lokalu wymaga formy aktu notarialnego (art. 158 Kodeksu cywilnego).
Przy sprzedaży lub darowiźnie lokalu konieczne jest zgromadzenie następujących dokumentów:
O czym należy pamiętać przy zbyciu lokalu?
Warto upewnić się, że lokal nie jest obciążony hipoteką ani innymi roszczeniami, które mogłyby utrudnić sprzedaż. W przypadku lokali z kredytem hipotecznym konieczne będzie uzyskanie zaświadczenia z banku o aktualnym stanie zadłużenia. Jeśli lokal stanowi część majątku wspólnego małżonków, wymagana jest zgoda drugiego małżonka.
Więcej: Sprzedaż mieszkania u notariusza, Darowizna u notariusza.
Akt poświadczenia dziedziczenia to dokument, który potwierdza prawa spadkobierców do majątku zmarłego. Jest to alternatywa dla sądowego stwierdzenia nabycia spadku (art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego).
Aby sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia wszyscy spadkobiercy muszą zgodzić się co do okoliczności dziedziczenia. Nie może istnieć spór dotyczący prawa do spadku, a spadkodawca musiał być obywatelem polskim lub osobą, której spadek podlega polskiemu prawu.
Aby notariusz mógł sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia, konieczne jest dostarczenie następujących dokumentów:
Sporządzenie protokołu dziedziczenia odbywa się z udziałem notariusza w obecności wszystkich spadkobierców. W pierwszej kolejności notariusz upewnia się, że nie został zarejestrowany inny testament w Notarialnym Rejestrze Testamentów (NORT). Po weryfikacji dokumentów i podpisaniu protokołu dziedziczenia, notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia. Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 95j § 1 Prawa o notariacie).
Więcej: Akt poświadczenia dziedziczenia - przebieg, dokumenty, koszty.
Umowy majątkowe małżeńskie, które często nazywane są intercyzami, to dokumenty regulujące kwestie majątkowe między małżonkami. Umowę majątkową małżeńską zawiera się w formie aktu notarialnego (art. 47 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
Umowy majątkowe małżeńskie dzielimy na różne rodzaje, jak rozszerzenie wspólności majątkowej, ograniczenie wspólności majątkowej i ustalenia rozdzielności majątkowej.
Aby sporządzić umowę majątkową małżeńską należy dostarczyć notariuszowi następujące dokumenty:
Kiedy warto rozważyć zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej?
Przed zawarciem związku małżeńskiego umowa może zabezpieczyć interesy stron, np. w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej, zabezpieczenia majątku nabytego wcześniej. Jednak również w trakcie małżeństwa, kiedy sytuacja majątkowa małżonków się zmienia i wymagają oni bardziej elastycznego uregulowania swoich spraw majątkowych małżonkowie mogą zawrzeć umowę majątkową. Wobec osób trzecich, np. wierzycieli, małżonek może powołać się na umowę tylko wtedy, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były im wiadome (art. 471).
Uznanie dziecka (uznanie ojcostwa) to czynność prawna, w której mężczyzna, od którego dziecko pochodzi, formalnie potwierdza swoje ojcostwo, a matka dziecka to potwierdza. Uznanie następuje przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego albo przed sądem opiekuńczym (art. 73 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). W razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu matki dziecka lub mężczyzny, od którego dziecko pochodzi, oświadczenie konieczne do uznania ojcostwa może zaprotokołować notariusz (art. 74 § 1).
Ojcostwo można uznać już przed urodzeniem się dziecka poczętego (art. 75 § 1). Uznanie nie może nastąpić po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności (art. 76 § 1).
Skutkiem uznania dziecka jest uzyskanie przez nie prawa do dziedziczenia po ojcu. Natomiast ojciec nabywa prawa i obowiązki wobec dziecka, w tym prawo do kontaktów oraz obowiązek alimentacyjny.
Ugoda alimentacyjna to porozumienie rodziców dziecka, w którym ustalają wysokość i sposób płacenia alimentów na dziecko. Można ją zawrzeć w formie aktu notarialnego.
Jeżeli zobowiązany do alimentów podda się w akcie egzekucji, a w akcie wskazano termin płatności, akt jest tytułem egzekucyjnym (art. 777 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego). Do egzekucji komorniczej potrzebna jest klauzula wykonalności, którą nadaje sąd rejonowy właściwy dla dłużnika (art. 781 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego).
Co można zawrzeć w ugodzie?
Do sporządzenia ugody alimentacyjnej wymagane są dowody tożsamości stron, dane dziecka, na które będą przeznaczone alimenty, oraz propozycja ustaleń dotyczących alimentów.
Umowa służebności to porozumienie, w którym właściciel nieruchomości przyznaje innej osobie prawo do korzystania z części swojej nieruchomości w określony sposób. Służebność może być ustanowiona na rzecz właściciela innej nieruchomości (służebność gruntowa) lub konkretnej osoby (służebność osobista).
Aby sporządzić umowę służebności, konieczne jest dostarczenie następujących dokumentów:
Oświadczenie właściciela, który ustanawia służebność, wymaga formy aktu notarialnego (art. 245 § 2 Kodeksu cywilnego). Wraz z aktem notariusz składa wniosek o wpis w księdze wieczystej (art. 92 § 4 Prawa o notariacie). Służebność wpisana do księgi wieczystej wiąże kolejnych właścicieli nieruchomości, zapewniając ciągłość praw.
