W skrócie: oświadczenie darczyńcy składa się w formie aktu notarialnego (art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego), a przy darowiźnie mieszkania, domu lub działki w tej formie zawiera się całą umowę (art. 158). Najbliższa rodzina (m.in. małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, rodzeństwo) jest zwolniona z podatku od darowizny, a gdy umowa ma formę aktu notarialnego, nie musi zgłaszać darowizny w urzędzie skarbowym (art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn).
Czym jest darowizna?
Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku (art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego). Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego (art. 890 § 1). Jeżeli przedmiotem darowizny jest nieruchomość, formy aktu notarialnego wymaga cała umowa (art. 158). Darowizna z majątku wspólnego małżonków wymaga zgody drugiego małżonka, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych (art. 37 § 1 pkt 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
Jakie dokumenty przygotować?
Przy darowiźnie lokalu kancelaria potrzebuje:
- dokumentów tożsamości stron (dowód osobisty lub paszport),
- dokumentów potwierdzających własność lokalu, jak odpis z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości,
- dokumentu potwierdzającego nabycie lokalu, np. poprzedniego aktu notarialnego, decyzji sądu, aktu darowizny,
- zaświadczenia o braku zaległości w opłatach,
- zaświadczenia o liczbie osób zameldowanych w lokalu.
Przy darowiźnie domu lub działki lista zależy od nieruchomości. Kancelaria przekazuje ją przy ustalaniu terminu.
Podatek od darowizny
- Zwolnienie dla najbliższej rodziny - od podatku zwolnione jest nabycie przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę (art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn).
- Bez zgłoszenia do urzędu - obowiązek zgłoszenia nie obejmuje nabycia na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego (art. 4a ust. 4 pkt 2).
- Pozostałe osoby - podatek zależy od grupy podatkowej obdarowanego (art. 14). Przy darowiźnie w formie aktu notarialnego notariusz jest płatnikiem podatku i pobiera go przy akcie (art. 18 ust. 1 pkt 1 i ust. 2).
Ile kosztuje akt darowizny?
- Taksa notarialna zależy od wartości przedmiotu darowizny (§ 3 rozporządzenia w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej). Połowa tej stawki obowiązuje przy darowiźnie lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość między osobami z I grupy podatkowej, jeżeli obdarowani mogą skorzystać z ulgi z art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn (§ 6 pkt 15). Do taksy dolicza się VAT 23%.
- Opłata sądowa za wpis własności do księgi wieczystej - 200 zł (art. 42 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
- Wypisy aktu - maksymalnie 6 zł netto za każdą rozpoczętą stronę (§ 12 rozporządzenia).
Przykład dla działki o wartości 100 000 zł: 1 010 zł + 0,4% × 40 000 zł = 1 170 zł netto, czyli 1 439,10 zł z VAT. Kwoty taksy to górne granice, wynagrodzenie w konkretnej sprawie ustala się ze stronami przed czynnością (art. 5 § 1 Prawa o notariacie).
Najczęstsze pytania
Czy darowiznę mieszkania dla dziecka trzeba zgłosić w urzędzie skarbowym?
Nie, jeżeli umowa ma formę aktu notarialnego. Dzieci należą do osób zwolnionych z podatku (art. 4a ust. 1), a obowiązek zgłoszenia nie obejmuje nabycia na podstawie umowy w formie aktu notarialnego (art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn).
Czy do darowizny potrzebna jest zgoda współmałżonka?
Tak, jeżeli darowizna pochodzi z majątku wspólnego - z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych (art. 37 § 1 pkt 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
Czy obdarowany musi być obecny u notariusza?
Przy darowiźnie nieruchomości formę aktu notarialnego ma cała umowa, więc swoje oświadczenie składa także obdarowany - osobiście albo przez pełnomocnika z pełnomocnictwem w formie aktu notarialnego (art. 158 i art. 99 § 1 Kodeksu cywilnego).
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny: art. 99 § 1, art. 158, art. 888 § 1, art. 890 § 1
- Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy: art. 37 § 1 pkt 4
- Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn: art. 4a ust. 1 i ust. 4 pkt 2, art. 14, art. 18
- Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: art. 42 ust. 1
- Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej: § 3, § 6 pkt 15, § 12
Zobacz też: Sprzedaż mieszkania, Opłaty notarialne.
Kancelaria Notarialna, ul. Podzamcze 1/1, 77-100 Bytów. Termin ustala się telefonicznie: 59 822 71 44 lub 606 929 738, poniedziałek-piątek 9:00-16:00, inne terminy po uzgodnieniu. Kontakt i dojazd.
