Akt poświadczenia dziedziczenia
sprawa spadkowa bez sądu

W skrócie: akt poświadczenia dziedziczenia to notarialna alternatywa dla sądowego stwierdzenia nabycia spadku (art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego). Notariusz spisuje protokół dziedziczenia przy udziale wszystkich osób zainteresowanych, sporządza akt i wpisuje go do Rejestru Spadkowego. Zarejestrowany akt ma skutki prawomocnego postanowienia sądu (art. 95j § 1 Prawa o notariacie).

Kiedy notariusz może sporządzić akt?

Akt poświadczenia dziedziczenia dotyczy dziedziczenia ustawowego i testamentowego, z wyjątkiem dziedziczenia na podstawie testamentów szczególnych (art. 95a Prawa o notariacie). Protokół dziedziczenia spisuje się przy udziale wszystkich osób zainteresowanych (art. 95b), czyli osób, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi, oraz zapisobierców windykacyjnych (art. 95aa § 1).

Notariusz sporządza akt, jeżeli nie ma wątpliwości m.in. co do osoby spadkobiercy i wysokości udziałów w spadku (art. 95e § 1). Odmawia, jeżeli w sprawie spadku sporządzono już akt poświadczenia dziedziczenia albo wydano postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 95e § 2 pkt 1).

Gdy spadkobiercy mieszkają daleko

Na wniosek jednej z osób zainteresowanych notariusz może sporządzić projekt protokołu dziedziczenia. Pozostałe osoby mogą potwierdzić dane z projektu i wyrazić zgodę na spisanie protokołu w oświadczeniu złożonym przed tym samym albo przed innym notariuszem (art. 95ca § 1 i 3 Prawa o notariacie). Gdy wszyscy złożą takie oświadczenia, protokół spisuje się przy udziale co najmniej jednej osoby zainteresowanej (art. 95ca § 5).

Jakie dokumenty przygotować?

• dokumenty dotyczące spadkodawcy: akt zgonu, testament (jeśli został sporządzony), dokumenty potwierdzające prawa majątkowe spadkodawcy (np. odpis z księgi wieczystej, umowy własności),
• dokumenty dotyczące spadkobierców: akty stanu cywilnego (np. akt urodzenia, akt małżeństwa), dokumenty tożsamości,
• dane dotyczące majątku wchodzącego w skład spadku,
• oświadczenia spadkobierców o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, jeśli takie zostały wcześniej złożone.

Jak przebiega sprawa u notariusza?

1. Notariusz poucza osoby biorące udział w protokole o obowiązku ujawnienia wszystkich okoliczności i o odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenia (art. 95c § 1).
2. Jeżeli spadkobiercy składają testament, notariusz dokonuje jego otwarcia i ogłoszenia, chyba że to już nastąpiło (art. 95d).
3. Po spisaniu protokołu notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia (art. 95e § 1) i wpisuje go do Rejestru Spadkowego (art. 95h § 1).
4. Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, a następstwo prawne zostało wykazane dokumentami, notariusz składa wniosek o wpis w księdze wieczystej (art. 95j § 2).

Ile to kosztuje?

• protokół dziedziczenia - maksymalnie 100 zł netto (§ 10a ust. 2 rozporządzenia w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej),
• akt poświadczenia dziedziczenia - maksymalnie 50 zł netto, z zapisem windykacyjnym 100 zł netto (§ 10a ust. 1 i 1a),
• projekt protokołu dziedziczenia - maksymalnie 100 zł netto, oświadczenie o zgodzie na spisanie protokołu zgodnie z projektem - 50 zł netto (§ 10a ust. 2b i 2c),
• protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu - maksymalnie 50 zł netto (§ 10a ust. 3),
• wpis własności do księgi wieczystej na podstawie dziedziczenia - opłata sądowa 150 zł, niezależnie od liczby udziałów (art. 42 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

Do taksy dolicza się VAT 23% i koszt wypisów (maksymalnie 6 zł netto za stronę, § 12 rozporządzenia).

Najczęstsze pytania

Czy wszyscy spadkobiercy muszą przyjść jednocześnie?

Nie zawsze. Można skorzystać z projektu protokołu dziedziczenia - pozostali spadkobiercy potwierdzają go w oświadczeniu przed tym samym lub innym notariuszem (art. 95ca Prawa o notariacie).

Co po akcie - czy trzeba iść do urzędu skarbowego?

Najbliższa rodzina spadkodawcy (m.in. małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, rodzeństwo) jest zwolniona z podatku, jeżeli zgłosi nabycie naczelnikowi urzędu skarbowego. Przy akcie poświadczenia dziedziczenia termin 6 miesięcy liczy się od dnia jego zarejestrowania (art. 4a ust. 1 i 1a ustawy o podatku od spadków i darowizn).

Czy akt poświadczenia dziedziczenia działa jak postanowienie sądu?

Tak. Zarejestrowany akt ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 95j § 1 Prawa o notariacie), a wobec osób trzecich spadkobierca może wykazać swoje prawa stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia (art. 1027 Kodeksu cywilnego).

Więcej o tym, kto dziedziczy z ustawy i z testamentu: Dziedziczenie ustawowe a testamentowe.

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie: art. 95a, art. 95aa § 1, art. 95b, art. 95c § 1, art. 95ca, art. 95d, art. 95e, art. 95h § 1, art. 95j
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny: art. 1025 § 1, art. 1027
• Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn: art. 4a ust. 1 i 1a
• Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: art. 42 ust. 3
• Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej: § 10a, § 12

Zobacz też: Testament notarialny, Opłaty notarialne.

Kancelaria Notarialna, ul. Podzamcze 1/1, 77-100 Bytów. Termin ustala się telefonicznie: 59 822 71 44 lub 606 929 738, poniedziałek-piątek 9:00-16:00, inne terminy po uzgodnieniu. Kontakt i dojazd.